İllere Göre İnsani Gelişme Endeksi

2022 yılında insani gelişme (beşeri kalkınma) endeksi en yüksek il Ankara (0,891), en düşük il Ağrı (0,748); Türkiye 0,854.

2022 yılında insani gelişme endeksi en yüksek il: Ankara

0,891

Açıklanma tarihi: 24 Mart 2025
Kaynak: TÜİK, İl Seviyesinde Beşeri Kalkınma Endeksi 2018–2022 bülteni

Paylaş

81 ilde insani gelişme (beşeri kalkınma) endeksi: en gelişmiş iller, yaşam beklentisi, eğitim ve gelir endeksleri, 2018 yılından bu yana değişim.

2022 yılında Türkiye'nin endeksi 0,854 (çok yüksek insani gelişme); 2018 yılında 0,844 idi.

İnsani gelişme endeksi en yüksek 10 il, 2022

2022 yılında illere göre insani gelişme (beşeri kalkınma) endeksi

En yüksek Ankara 0,891, en düşük Bolu 0,862

1.Ankara0,891
2.İstanbul0,886
3.Kocaeli0,886
4.İzmir0,870
5.Muğla0,867
6.Yalova0,866
7.Eskişehir0,864
8.Antalya0,863
9.Tekirdağ0,862
10.Bolu0,862

Kaynak: TÜİK, finansmetre.com/veri/illere-gore-insani-gelisme-endeksi

Türkiye'de insani gelişme endeksi ve alt endeksleri, 2018–2022

Yıllık, beşeri kalkınma endeksi ve alt endeksleri (TÜİK)

2018: 0,844, 0,902, 0,783 ve 0,853 → 2022: 0,854, 0,882, 0,807 ve 0,875

insani gelişme endeksi0,854
yaşam beklentisi endeksi0,882
eğitim endeksi0,807
gelir endeksi0,875

Kaynak: TÜİK, finansmetre.com/veri/illere-gore-insani-gelisme-endeksi

Grafiğin verileri (5 yıl)

Türkiye'de insani gelişme endeksi ve alt endeksleri, 2018–2022, 2018–2022
Yıl	İnsani gelişme endeksi	Yaşam beklentisi endeksi	Eğitim endeksi	Gelir endeksi
2022	0,854	0,882	0,807	0,875
2021	0,851	0,884	0,802	0,868
2020	0,844	0,887	0,795	0,853
2019	0,845	0,897	0,790	0,852
2018	0,844	0,902	0,783	0,853

Bütün iller

İllere Göre İnsani Gelişme Endeksi: Bütün iller
İl	Endeks	Yaşam beklentisi	Eğitim	Gelir	Değişim, 2018–2022
Ankara	0,891	0,911	0,852	0,912	+%1,36
İstanbul	0,886	0,901	0,832	0,929	+%1,11
Kocaeli	0,886	0,887	0,824	0,952	+%1,26
İzmir	0,870	0,894	0,824	0,895	+%1,45
Muğla	0,867	0,912	0,815	0,875	+%0,77
Yalova	0,866	0,891	0,822	0,887	+%1,21
Eskişehir	0,864	0,891	0,829	0,874	+%0,94
Antalya	0,863	0,898	0,814	0,878	+%0,28
Tekirdağ	0,862	0,879	0,788	0,926	+%0,67
Bolu	0,862	0,909	0,801	0,879	+%1,48
Tunceli	0,861	0,935	0,810	0,842	+%1,45
Bilecik	0,861	0,886	0,807	0,892	+%1,62
Bursa	0,856	0,888	0,803	0,881	+%0,37
Kırklareli	0,856	0,876	0,804	0,891	+%1,40
Çanakkale	0,855	0,885	0,804	0,879	+%1,54
Artvin	0,854	0,909	0,802	0,855	+%1,56
Erzincan	0,853	0,910	0,803	0,850	+%1,56
Kırıkkale	0,852	0,880	0,805	0,873	+%1,79
Karaman	0,849	0,900	0,790	0,861	+%1,49
Kayseri	0,848	0,888	0,807	0,852	+%1,27
Sakarya	0,846	0,883	0,805	0,853	+%1,26
Denizli	0,842	0,894	0,787	0,849	+%0,58
Mersin	0,842	0,887	0,782	0,861	+%1,08
Isparta	0,842	0,902	0,810	0,816	+%0,87
Balıkesir	0,841	0,881	0,796	0,849	+%1,54
Burdur	0,841	0,908	0,792	0,827	+%1,17
Kırşehir	0,840	0,889	0,797	0,836	+%2,23
Zonguldak	0,840	0,884	0,780	0,859	+%2,23
Düzce	0,839	0,883	0,792	0,843	+%1,42
Edirne	0,838	0,875	0,795	0,844	+%1,41
Çankırı	0,837	0,892	0,779	0,843	+%3,92
Uşak	0,836	0,889	0,775	0,849	+%1,19
Konya	0,836	0,890	0,776	0,846	+%0,90
Karabük	0,836	0,892	0,798	0,819	−%0,02
Kütahya	0,834	0,876	0,787	0,842	+%1,62
Trabzon	0,831	0,908	0,806	0,784	−%0,23
Sivas	0,831	0,894	0,789	0,814	+%1,53
Rize	0,830	0,901	0,801	0,793	−%0,03
Elazığ	0,830	0,898	0,795	0,801	+%1,35
Nevşehir	0,830	0,887	0,788	0,818	+%1,33
Manisa	0,830	0,878	0,748	0,870	+%0,44
Adana	0,829	0,873	0,783	0,834	+%0,98
Malatya	0,829	0,905	0,800	0,787	+%1,22
Bayburt	0,828	0,909	0,794	0,788	+%1,48
Amasya	0,828	0,894	0,789	0,805	+%0,63
Aydın	0,827	0,893	0,776	0,816	+%0,45
Samsun	0,827	0,885	0,791	0,807	+%1,27
Ardahan	0,827	0,899	0,769	0,817	+%2,54
Kastamonu	0,824	0,882	0,763	0,831	+%1,74
Kahramanmaraş	0,824	0,897	0,753	0,828	+%1,52
Kilis	0,823	0,863	0,786	0,821	+%4,14
Osmaniye	0,822	0,877	0,783	0,808	+%0,17
Aksaray	0,821	0,893	0,737	0,840	+%1,31
Çorum	0,818	0,902	0,768	0,790	+%1,36
Gaziantep	0,818	0,864	0,745	0,851	+%1,97
Niğde	0,817	0,885	0,756	0,814	+%1,18
Bingöl	0,816	0,912	0,784	0,761	+%2,60
Hatay	0,815	0,875	0,753	0,822	+%0,66
Sinop	0,815	0,888	0,769	0,794	+%1,02
Erzurum	0,815	0,888	0,787	0,774	+%1,17
Hakkari	0,812	0,912	0,762	0,770	+%3,89
Bartın	0,811	0,877	0,771	0,790	+%0,40
Giresun	0,811	0,907	0,776	0,757	+%0,57
Afyonkarahisar	0,809	0,876	0,746	0,811	+%0,41
Adıyaman	0,808	0,903	0,769	0,760	+%1,27
Mardin	0,807	0,918	0,715	0,802	+%3,05
Iğdır	0,807	0,909	0,735	0,787	+%1,87
Gümüşhane	0,806	0,905	0,760	0,762	+%1,20
Batman	0,806	0,902	0,757	0,767	+%2,69
Yozgat	0,803	0,886	0,745	0,784	+%0,79
Ordu	0,800	0,896	0,757	0,755	−%0,06
Kars	0,797	0,900	0,739	0,762	+%2,38
Şırnak	0,797	0,918	0,710	0,776	+%4,00
Tokat	0,795	0,886	0,757	0,751	+%0,68
Siirt	0,792	0,895	0,728	0,762	+%2,90
Diyarbakır	0,785	0,894	0,730	0,741	+%1,27
Bitlis	0,782	0,889	0,729	0,737	+%2,46
Muş	0,769	0,886	0,685	0,748	+%3,26
Van	0,764	0,887	0,716	0,704	+%2,87
Şanlıurfa	0,751	0,877	0,667	0,725	+%3,11
Ağrı	0,748	0,875	0,673	0,710	+%3,84

Tablonun tamamını CSV olarak indir

Türkiye'de insani gelişme endeksi, 2018–2022

İllere Göre İnsani Gelişme Endeksi: Türkiye'de insani gelişme endeksi, 2018–2022
Yıl	Endeks	Yaşam beklentisi	Eğitim	Gelir	Yıllık değişim
2022	0,854	0,882	0,807	0,875	+%0,36
2021	0,851	0,884	0,802	0,868	+%0,76
2020	0,844	0,887	0,795	0,853	−%0,12
2019	0,845	0,897	0,790	0,852	+%0,11
2018	0,844	0,902	0,783	0,853	—

İnsani gelişme düzeyine göre il sayısı, 2018–2022

İllere Göre İnsani Gelişme Endeksi: İnsani gelişme düzeyine göre il sayısı, 2018–2022
Yıl	Çok yüksek (0,800 ve üzeri)	Yüksek (0,700–0,799)
2022	71	10
2021	68	13
2020	68	13
2019	64	17
2018	62	19

Alt endekslerde en yüksek ve en düşük il, 2022

İllere Göre İnsani Gelişme Endeksi: Alt endekslerde en yüksek ve en düşük il, 2022
Alt endeks	En yüksek	En düşük
Yaşam beklentisi	Tunceli (0,935)	Kilis (0,863)
Eğitim	Ankara (0,852)	Şanlıurfa (0,667)
Gelir	Kocaeli (0,952)	Van (0,704)

Bu veri hakkında

Endeks TÜİK'in il düzeyindeki beşeri kalkınma endeksidir: Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın (UNDP) insani gelişme endeksi (Human Development Index), aynı yöntemle illerin rakamlarından hesaplanır.

Endeks ve alt endeksler TÜİK'in yazdığı gibi üç ondalıkla yazılır; sıra ve değişimler TÜİK'in yuvarlanmamış rakamlarından hesaplanır. Bu yüzden üç ondalıkta eşit görünen iki il farklı sırada durabilir. Yıllık değişim TÜİK'in, il tablosundaki değişim bu sayfanın hesabıdır.

İllerin kişi başına geliri illere göre kişi başına gelir sayfasında, Türkiye'nin doğuşta beklenen yaşam süresi beklenen yaşam süresi sayfasındadır.

Kaynağı nasıl okuyoruz: Türkiye İstatistik Kurumu

Sık sorulan sorular

En gelişmiş il hangisi?

TÜİK'in il düzeyindeki beşeri kalkınma (insani gelişme) endeksine göre 2022 yılında endeksi en yüksek iller Ankara (0,891), İstanbul (0,886), Kocaeli (0,886), İzmir (0,870) ve Muğla (0,867). En düşük iller Ağrı (0,748), Şanlıurfa (0,751), Van (0,764), Muş (0,769) ve Bitlis (0,782).

Türkiye'nin insani gelişme endeksi kaç?

TÜİK'e göre 2022 yılında Türkiye'nin beşeri kalkınma (insani gelişme) endeksi 0,854; bu değer Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın (UNDP) sınırlarına göre çok yüksek insani gelişme düzeyidir. Endeks 2018 yılında 0,844 idi; 2018–2022 arasında %1,11 arttı. 2022 yılında yaşam beklentisi endeksi 0,882, eğitim endeksi 0,807, gelir endeksi 0,875.

İnsani gelişme endeksi nasıl hesaplanır?

Endeks, Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın (UNDP) yöntemiyle üç boyuttan hesaplanır: doğuşta beklenen yaşam süresinden yaşam beklentisi endeksi, 25 yaş ve üzerindekilerin ortalama eğitim süresi ile okula başlayan bir çocuğun muhtemel eğitim süresinden eğitim endeksi, satın alma gücü paritesiyle ve bölgesel fiyat farklarıyla düzeltilmiş kişi başına gayrisafi yurt içi hasıladan (logaritmik ölçekle) gelir endeksi. Her biri belirlenmiş en düşük ve en yüksek değerlere göre 0 ile 1 arasına getirilir, üst sınırı aşan gösterge sınıra eşitlenir; endeks üçünün geometrik ortalamasıdır ve bire yaklaştıkça gelişmişlik yüksektir. Endeks 0,800 ve üzerindeyse çok yüksek, 0,700 ile 0,799 arasındaysa yüksek, 0,550 ile 0,699 arasındaysa orta, daha düşükse düşük insani gelişme düzeyi sayılır.

İnsani gelişme endeksi en çok artan iller hangileri?

2018–2022 arasında Türkiye'nin endeksi %1,11 arttı. Endeksi en çok artan iller Kilis (+%4,14), Şırnak (+%4,00), Çankırı (+%3,92), Hakkari (+%3,89) ve Ağrı (+%3,84); endeksi düşen iller Trabzon (−%0,23), Ordu (−%0,06), Rize (−%0,03) ve Karabük (−%0,02).

Kaç il çok yüksek gelişmişlik düzeyinde?

UNDP'nin sınırlarına göre 2022 yılında 71 il çok yüksek (0,800 ve üzeri) ve 10 il yüksek (0,700–0,799) insani gelişme düzeyindeydi. 2018 yılında 62 il çok yüksek (0,800 ve üzeri) ve 19 il yüksek (0,700–0,799) düzeydeydi.

Beşeri kalkınma endeksi ile insani gelişme endeksi aynı mı?

Evet. İkisi de Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın (UNDP) Human Development Index adlı endeksinin Türkçe adıdır: TÜİK beşeri kalkınma endeksi der, yaygın kullanımda insani gelişme endeksi denir. TÜİK endeksi UNDP'nin yöntemiyle Türkiye için ve ilk kez il düzeyinde hesapladı; UNDP'nin ülkeler için yayımladığı değer kendi veri kaynaklarıyla hesaplandığından bu sayfadaki Türkiye değerinden ayrılabilir.

İl düzeyinde insani gelişme endeksi ne zaman açıklanır?

TÜİK il düzeyindeki beşeri kalkınma endeksini haber bülteniyle açıklar. İlk bülten 24 Mart 2025 tarihinde 2018–2022 yıllarını kapsadı; TÜİK bir sonraki bülteni Aralık 2027 için duyurdu.

Bu veriyi kaynak gösterin

Bu sayfadaki tablo ve grafikler, kaynak olarak Finansmetre gösterilip sayfaya bağlantı verilerek CC BY 4.0 lisansıyla kullanılabilir. Kullanım koşulları

Metin için

2022 yılında insani gelişme (beşeri kalkınma) endeksi en yüksek il Ankara (0,891), en düşük il Ağrı (0,748); Türkiye 0,854. Kaynak: TÜİK, İl Seviyesinde Beşeri Kalkınma Endeksi 2018–2022 bülteni, https://veriportali.tuik.gov.tr/tr/press/57936 (açıklanma tarihi 24 Mart 2025); derleyen: Finansmetre, https://finansmetre.com/veri/illere-gore-insani-gelisme-endeksi

Web sayfası için

<a href="https://finansmetre.com/veri/illere-gore-insani-gelisme-endeksi">İllere Göre İnsani Gelişme Endeksi – Finansmetre</a>

Sitenize rozet olarak ekleyin

<a href="https://finansmetre.com/veri/illere-gore-insani-gelisme-endeksi"><img src="https://finansmetre.com/veri/illere-gore-insani-gelisme-endeksi/rozet.svg" alt="İllere Göre İnsani Gelişme Endeksi: güncel rakam, Finansmetre" width="480" height="200"></a><br><a href="https://finansmetre.com/veri/illere-gore-insani-gelisme-endeksi">Finansmetre</a>

Paylaşım görselini indir (PNG, 1200 × 630)

İlgili sayfalar

Sayfa	Değer	Değişim	Dönem
İllere Göre Kişi Başına Gelir	81 ilde kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla (TL, dolar, euro), Türkiye ortalamasına göre endeks, reel büyüme, ilin GSYH'si ve sektör payları.
Beklenen Yaşam Süresi	78,5%0,51arttıönceki döneme göre2023–2025 dönemi, doğuşta beklenen yaşam süresi (yıl)	%0,51arttıönceki döneme göre	2023–2025 dönemi, doğuşta beklenen yaşam süresi (yıl)
İllere Göre Nüfus	81 ilin nüfusu: son yılın il nüfusları, yıllık değişim, Türkiye içindeki pay ve 2007'den bu yana değişim; Türkiye nüfusu yıl yıl; her ilin kendi sayfası.
Bölgelere Göre Fiyat Düzeyi	26 bölgede tüketim harcamalarının fiyat düzeyi (Türkiye=100): en pahalı ve en ucuz bölge, konut, gıda ve eğitimde bölge farkları, 2008 yılından bu yana.