Eurobond Getirisi Hesaplama

Eurobondun getirisi nasıl hesaplanır?

Eurobond, Hazine'nin yurt dışında dolar ya da euro cinsinden ihraç ettiği devlet tahvilidir. Dolar tahvilleri 6 ayda bir, euro tahvilleri yılda bir kupon öder ve vade günü anaparayı geri öder. Hesaplayıcı tahvilin kupon günlerini, ilk kuponunu ve gün sayımını SEC'e verilen ihraç belgesinden alır. Yurt içinde ihraç edilen sabit kuponlu lira tahvili için devlet tahvili getirisi hesaplayıcısı kullanılır.

Hazine'nin dolar cinsi kira sertifikaları (sukuk) da hesaplayıcıda: sertifika faiz değil kira öder, sahibi Cumhuriyet'in kiracı olarak ödediği kiradan payını alır. Ödeme günlerini ve gün sayımını Hazine Müsteşarlığı Varlık Kiralama A.Ş.'nin listeleme izahnamesi belirler; kira dolar tahvilindeki gibi 6 ayda bir ve 30/360 hesaplanır. Kira sertifikasının ihraç fiyatı ve getirisi, Hazine'nin ihraç sonucunu bildiren duyurusundan alınır.

Her tahvilin en küçük alım tutarını ve alım adımını ihraç belgesi belirler; hesaplayıcı seçilen tahvilinkini nominal alanının altında ve hesap tablosunda gösterir.

Listeleme izahnamesi bulunamayan 2032 vadeli kira sertifikası (XS3410791282), yen tahvili ve ihraç belgesi bulunamayan 2030 vadeli dolar tahvili (US900123AL40) hesaplayıcıda yok.

Kirli fiyat = Σ Ödeme ÷ (1 + Getiri ÷ f)^(w + k)

Burada f yıldaki kupon sayısı (dolarda 2, euroda 1), w alış gününden sonraki kupon gününe kalan sürenin bir kupon dönemine oranı, k o kupondan sonraki dönem sayısıdır. Getiri, Hazine'nin ihraç duyurusunda yazan yıllık orandır; dolar tahvilinde 6 ayda bir bileşik faiz esas alınır. Hesaplayıcıdaki tahvillerin ilk ihraçlarında, getirisi yazılı olanların hepsinde ihraç fiyatı bu formülle ihraç belgesinin ya da Hazine'nin duyurusunun yazdığı getiriyi veriyor. Kira sertifikalarında da aynı sonuç çıkar; 2029 vadeli sertifikada ise formülün getirisi, Hazine'nin dört haneyle yazdığı getiriyle üç haneye kadar tutar, çünkü kira oranı yuvarlanarak yazılmıştır.

Gün sayımı ve birikmiş kupon

Dolar tahvillerinde gün 30/360 sayılır: her ay 30, yıl 360 gün kabul edilir. Euro tahvillerinde ise kupon döneminin gerçek gün sayısı esas alınır; belge bunu Actual/Actual diye yazar. Fiyat birikmiş kupon olmadan, temiz fiyat olarak yazılır; alıcının ödediği kirli fiyat temiz fiyata birikmiş kuponun eklenmesiyle bulunur.

Birikmiş kupon (dolar) = Yıllık kupon oranı × Son kupondan bu yana geçen gün (30/360) ÷ 360

Birikmiş kupon (euro) = Yıllık kupon oranı × Son kupondan bu yana geçen gün ÷ Kupon döneminin gün sayısı

Kısa ve uzun ilk kupon

Tahvil kupon günlerinden birinde ihraç edilmediyse ilk kupon dönemi kısa ya da uzun olur; ihraç belgesi bunu ilk kupon günüyle yazar. Dolar tahvilinin ilk kuponu, ilk ihraç gününden ilk kupon gününe kadarki 30/360 günlerin faizidir. Euro tahvilinin uzun ilk dönemi, ilk kupondan önceki tam bir dönemle ondan önceki parçaya bölünür ve parça kendi dönemine oranlanır. Belge bu bölmeyi yazmaz; hesaplayıcı ICMA'nın kuralını uygular, Hazine'nin euro ihraçlarının fiyatını ve getirisini bu kural veriyor.

Vergi

Hazine'nin yurt dışında ihraç ettiği menkul kıymetler Gelir Vergisi Kanunu geçici 67. maddenin kesintisi dışındadır: banka ya da aracı kurum kupondan ve alım satım kazancından bu madde uyarınca vergi kesmez.

Gelir İdaresi Başkanlığının Menkul Sermaye İradı Elde Eden Mükellefler İçin Vergi Rehberi (Şubat 2025), eurobondu vergi uygulamasında devlet tahvili gibi sayar ve 2024 takvim yılında elde edilen eurobond faizinin 230.000 lirayı aşması hâlinde beyan edileceğini yazar.

4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 15. maddesi ise Hazine'nin uluslararası sermaye piyasalarındaki borçlanma anlaşmalarında öngörülen ödemeleri ve bu piyasalarda ihraç edilen menkul kıymetleri her türlü vergi, resim, harç ve fondan istisna tutar.

Döviz cinsinden menkul kıymetin itfası sırasında oluşan değer artışı menkul sermaye iradı sayılmaz (Gelir Vergisi Kanunu md. 75/2-5).

Kira sertifikasının getirisi de menkul sermaye iradıdır (Gelir Vergisi Kanunu md. 75/2-5). Varlık kiralama şirketinin yurt dışında ihraç ettiği kira sertifikaları, vergi kesintisi oranlarını belirleyen 2009/14592 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nda devlet tahvili faiziyle aynı bentte sayılır (2013/4552 sayılı Kararla eklendi).

Vadeden önce satıştan doğan kazanç değer artışı kazancıdır (Gelir Vergisi Kanunu mükerrer md. 80). Aynı maddedeki yıllık istisna, menkul kıymet satışından doğan kazanca uygulanmaz.

Hesaplayıcı net getiri hesaplamaz. Tutarlar tahvilin kendi para birimindedir; lira karşılığı verilmez.

Sözlükte: Bileşik faiz, Değer artış kazancı