Ekonomi ve Finans Sözlüğü
Sözlük enflasyondan faize, maaştan vergiye 106 terimi tanımlar; 26 terimin güncel rakamını dönemiyle verir ve her terimi sitedeki sayfasına bağlar.
Terimler Türk alfabesine göre sıralıdır. Tanımlar Merkez Bankasının, TÜİK'in ve kanunların metinlerine dayanır. Rakamlar terimin bağlandığı veri sayfasından, o sayfanın son dönemiyle gelir.
Son güncelleme
A
Asgari geçim indirimi (AGİ)
2008–2021 arasında ücretlilerin gelir vergisinden medeni durumlarına ve çocuk sayılarına göre indirilen ve net ücrete eklenerek ödenen tutardı. 2022 başında kaldırıldı; yerini ücretin asgari ücrete denk gelen kısmının vergiden istisna edilmesi aldı.
Sitede: Asgari Geçim İndirimi (AGİ) · 2021 Brütten Nete Maaş Hesaplama · Netten Brüte Maaş Hesaplama
Kaynak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 32 (mülga) ve md. 23/18
Asgari ücret
İşçiye ödenebilecek en düşük ücrettir; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesindeki Asgari Ücret Tespit Komisyonu en geç iki yılda bir belirler. Komisyonun kararı kesindir ve Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girer.
Sitede: Asgari Ücret · Yıllara Göre Asgari Ücret · Asgari Ücret Ne Zaman Açıklanacak?
Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu, md. 39
Asgari ücret istisnası
2022'den bu yana her ücretin, asgari ücretten işçi primleri düşüldükten sonra kalan tutara denk gelen kısmı gelir vergisinden, brüt asgari ücrete denk gelen kısmı damga vergisinden istisnadır. Bu yüzden asgari ücretten bu iki vergi kesilmez; daha yüksek ücretten yalnız aşan kısım için alınır.
Sitede: Brütten Nete Maaş Hesaplama · Asgari Ücret
Kaynak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 23/18; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu, md. 9 ve (2) sayılı tablo
Askerlik ve doğum borçlanması
Askerlikte geçen ya da doğumdan sonra çalışılmadan geçen sürelerin, primi sonradan ödenerek sigortalılık süresine sayılmasıdır. Kadın sigortalı her doğum için en çok iki yılı, üç doğuma kadar borçlanabilir; borçlanılan günler emeklilik için gereken prim gününe eklenir.
Sitede: Askerlik Borçlanması · Doğum Borçlanması
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 41
Atıl işgücü oranı
İşsizlere, daha fazla çalışmak isteyen kısmi çalışanların ve çalışmaya hazır olup iş aramayanların da eklendiği geniş işsizlik ölçüsüdür.
Tanımın ayrıntısı: İşsizlik Oranı: Atıl işgücü oranı nedir?
Sitede: İşsizlik Oranı
Aylık ve yıllık enflasyon
Aynı fiyat endeksinin bir önceki aya ve bir önceki yılın aynı ayına göre değişimidir.
Tanımın ayrıntısı: Enflasyon (TÜFE): Aylık enflasyon ile yıllık enflasyon arasındaki fark nedir?
Sitede: Enflasyon (TÜFE)
B
Bağ-Kur
Diğer adları: 4/b sigortalılığı
Hizmet sözleşmesi olmadan kendi adına ve hesabına çalışanların, yani esnafın, serbest meslek sahiplerinin ve şirket ortaklarının sosyal güvenlik sigortalılığıdır. Prim, kişinin alt ve üst sınır arasında kendi beyan ettiği kazanç üzerinden kendisince ödenir.
Sitede: Bağ-Kur Primi
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 4 ve 80
Banka ve sigorta muameleleri vergisi (BSMV)
Bankaların, bankerlerin ve sigorta şirketlerinin yaptıkları işlemler dolayısıyla kendi lehlerine aldıkları paralardan alınan vergidir; vergiyi banka ya da sigorta şirketi öder. Kredi faizinde faize eklenerek taksitle müşteriye yansıtılır; oranı kanunda yazılıdır ve Cumhurbaşkanı işlem türüne göre değiştirebilir.
Sitede: Kredi Hesaplama · Kredi Kartı Borcu Hesaplama
Kaynak: 6802 sayılı Gider Vergileri Kanunu, md. 28, 30 ve 33
Basit faiz
Faizin yalnız anaparaya işletildiği hesaptır; dönem içinde kazanılan faiz anaparaya eklenmez, kendisi faiz getirmez. Faiz tutarı anaparanın, yıllık oranın ve geçen sürenin yıla oranının çarpımıdır.
Örnek: 100.000 liraya yıllık %40,00 basit faizle altı ayda 20.000 lira faiz işler.
Sitede: Kanuni Faiz Hesaplama · Vadeli Mevduat Getirisi Hesaplama
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Bayram ikramiyesi
Sosyal Güvenlik Kurumundan aylık ya da gelir alanlara, bayramın içinde bulunduğu ayda aylık almaları şartıyla Ramazan ve Kurban bayramlarında yapılan ödemedir. Tutarı kanunda yazılıdır; dul ve yetimlere hisseleri, iş göremezlik geliri alanlara iş göremezlik oranları ölçüsünde ödenir.
Sitede: Bayram İkramiyesi · Emekli Maaşı Ne Zaman Yatacak? Ödeme Günleri
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, ek md. 18
Baz etkisi
Bir değişim oranının, karşılaştırıldığı dönemdeki olağan dışı düşük ya da yüksek değer yüzünden kendiliğinden yükselmesi ya da düşmesidir. Yıllık enflasyon geçen yılın aynı ayıyla karşılaştırıldığı için geçen yıl o ay fiyatlar çok arttıysa bu yılki oran daha düşük, az arttıysa daha yüksek görünür.
Örnek: Geçen yılın ocak ayında fiyatlar sert arttıysa, bu ocakta aylık artış ondan düşük kaldığında yıllık enflasyon geriler.
Sitede: Enflasyon (TÜFE)
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Bileşik faiz
Her dönem kazanılan faizin anaparaya eklendiği ve sonraki dönemde onunla birlikte faiz getirdiği hesaptır; kısaca faizin de faiz kazanmasıdır. Vadesi dolan mevduatı faiziyle birlikte yeniden yatırmak bileşik getiri sağlar.
Örnek: 100.000 lira yıllık %40,00 faizle iki yılda basit faizle 80.000 lira, yıllık bileşik faizle 96.000 lira faiz getirir.
Sitede: Vadeli Mevduat Getirisi Hesaplama · Kredi Hesaplama
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Brent petrol
Kuzey Denizi'nde çıkarılan ve dünyada birçok ham petrolün fiyatına ölçü alınan ham petrol türüdür.
Tanımın ayrıntısı: Brent Petrol Fiyatı: Brent petrol nedir?
Sitede: Brent Petrol Fiyatı · Akaryakıt Fiyatları
Brüt rezerv
Merkez Bankasının elindeki döviz ve altının, yükümlülükleri düşülmeden toplamıdır.
Tanımın ayrıntısı: Merkez Bankası Rezervleri: Brüt rezerv nedir, neleri kapsar?
Güncel rakam: Brüt rezerv 169,10 milyar ABD doları (16 Ekim 2026 haftası)
Sitede: Merkez Bankası Rezervleri · Toplam Uluslararası Rezervler
Brüt ücret
Diğer adları: brüt maaş
Hiçbir kesinti yapılmadan önceki ücrettir; bordroda yazar, sigorta primleri ve vergiler bunun üzerinden hesaplanır. Çalışanın hesabına yatan net ücret, brüt ücretten çalışanın payına düşen primler ve vergiler düşülerek bulunur.
Sitede: Brütten Nete Maaş Hesaplama · Netten Brüte Maaş Hesaplama · Mesleklere Göre Ortalama Maaş
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 80
Bütçe açığı
Merkezi yönetimin bir dönemdeki giderlerinin gelirlerini aşan kısmıdır; açık, devletin borçlanmasıyla kapatılır. Gelirler giderleri aşarsa bütçe fazla verir; ikisinin farkına bütçe dengesi denir.
Sitede: Bütçe Dengesi · İç Borç Stoku
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
C
Cari işlemler dengesi
Bir ülkenin dünyanın geri kalanıyla mal ve hizmet ticaretinin, yatırım gelirlerinin ve karşılıksız transferlerinin dengesidir; eksi olduğunda cari açık denir.
Tanımın ayrıntısı: Cari İşlemler Dengesi: Cari işlemler dengesi nedir?
Güncel rakam: Cari işlemler dengesi 4.053 milyon dolar (Ağustos 2026)
Sitede: Cari İşlemler Dengesi
Ç
Çapraz kur ve parite
Diğer adları: parite
İki yabancı paranın birbirine göre değeridir; genellikle her birinin dolar ya da lira karşısındaki kurundan hesaplanır. Euro/dolar paritesi bir euronun kaç dolar ettiğini söyler.
Örnek: Bir dolar 40 lira, bir euro 46 lira ediyorsa euro/dolar paritesi 46 ÷ 40 = 1,15'tir.
Sitede: Döviz Çevirici · Euro Kuru
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Çekirdek enflasyon
Fiyat artışının geçici ve tek seferlik etkilerden arındırılmış, kalıcı olan kısmıdır. Merkez Bankası bunu tek bir göstergeyle değil, enerji, temel gıda ve dolaylı vergi gibi dış etkenleri farklı yöntemlerle ayıklayan alternatif endekslerle izler.
Örnek: Bir ay enerji fiyatları sert yükselirse manşet enflasyon artar; enerjiyi hesabın dışında bırakan bir çekirdek göstergede bu artış görünmez.
Sitede: Enflasyon (TÜFE) · Yıllara Göre Enflasyon
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
D
Damga vergisi
Sözleşme, kira kontratı, beyanname ve ücret bordrosu gibi kanuna ekli tabloda sayılan kâğıtlardan alınan vergidir; elektronik ortamda imzalanan belgeler de kapsamdadır. Belli bir para içeren kâğıtta tutarın binde oranıyla, içermeyende sabit tutar olarak alınır; bir kâğıttan alınacak vergi her yıl güncellenen üst sınırı aşamaz.
Sitede: Damga Vergisi · Damga Vergisi Hesaplama
Deflasyon
Fiyatlar genel düzeyinin bir süre boyunca düşmesi, yani enflasyonun tersidir. Yıllık enflasyonun sıfırın altına inmesiyle görülür; tek tek ürünlerin ucuzlaması deflasyon sayılmaz.
Sitede: Ülkelere Göre Enflasyon · Enflasyon (TÜFE)
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Deflatör
Parayla ifade edilmiş bir büyüklüğü fiyat değişiminin etkisinden arındıran fiyat endeksidir; en çok kullanılanı gayrisafi yurt içi hasılanın deflatörüdür.
Tanımın ayrıntısı: GSYH Deflatörü: Deflatör nedir?
Güncel rakam: GSYH deflatörünün yıllık değişimi %32,92 (2026 II. çeyrek)
Sitede: GSYH Deflatörü · Ekonomik Büyüme (GSYH)
Değer artış kazancı
Bir malın ya da hakkın elden çıkarılmasından doğan kazançtır; konut satışında satış bedelinin alış bedelini ve giderleri aşan kısmıdır. Konut, alındığı tarihten başlayarak beş yıl dolduktan sonra satılırsa kazanç değer artış kazancı sayılmaz.
Değerli konut vergisi
Bina vergi değeri kanunda yazılan ve her yıl güncellenen eşiği aşan konutlardan, emlak vergisine ek olarak alınan vergidir. Eşiği aşan kısım üzerinden, değer büyüdükçe artan binde oranlarla dilim dilim hesaplanır.
Sitede: Değerli Konut Vergisi
Devalüasyon ve değer kaybı
Devalüasyon, kurun devletçe belirlendiği sabit kur düzeninde ulusal paranın değerinin resmî kararla düşürülmesidir. Kurun piyasada oluştuğu dalgalı kur düzeninde liranın döviz karşısında ucuzlaması devalüasyon değil, değer kaybı olarak adlandırılır.
Sitede: Yıllara Göre Dolar Kuru · Reel Efektif Döviz Kuru
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Dezenflasyon
Enflasyonun düşmesi, yani fiyatların artmayı sürdürdüğü ama artış hızının yavaşladığı dönemdir. Fiyatların gerçekten gerilediği deflasyonla karıştırılmamalıdır.
Örnek: Yıllık enflasyonun bir yıl içinde yarıya inmesi dezenflasyondur; fiyatlar yine artmaktadır, yalnız daha yavaş.
Sitede: Enflasyon (TÜFE) · Yıllara Göre Enflasyon
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Dış borç stoku
Türkiye'de yerleşik kamu kurumlarının, Merkez Bankasının, şirketlerin ve kişilerin yurt dışına olan borçlarının toplamıdır.
Tanımın ayrıntısı: Dış Borç Stoku: Brüt dış borç ile net dış borç arasındaki fark nedir?
Güncel rakam: Brüt dış borç stoku 538,96 milyar ABD doları (2026 II. çeyrek)
Sitede: Dış Borç Stoku
Dış ticaret açığı ve karşılama oranı
İthalatın ihracatı aşan kısmı dış ticaret açığı, ihracatın ithalata oranı karşılama oranıdır.
Tanımın ayrıntısı: İhracat ve İthalat: Dış ticaret açığı ve karşılama oranı nedir?
Sitede: İhracat ve İthalat · Yıllara Göre İhracat ve İthalat
Döviz kuru
Diğer adları: kur
Bir ülkenin parasının başka bir ülkenin parası cinsinden fiyatıdır; Türkiye'de kur denince çoğunlukla bir doların ya da bir euronun kaç lira ettiği kastedilir. Merkez Bankası her iş günü 15.30'da gösterge niteliğindeki kurlarını ilan eder; bu kurlar ertesi gün geçerlidir, bankaların ve döviz bürolarının kurları bunlardan farklı olabilir.
Sitede: Dolar Kuru · Euro Kuru · Döviz Çevirici · Yıllara Göre Dolar Kuru
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
E
Ekonomik büyüme
Diğer adları: büyüme oranı
Bir ekonomide üretilen mal ve hizmetlerin, fiyat artışlarının etkisi ayıklanarak, bir önceki döneme ya da geçen yılın aynı dönemine göre ne kadar arttığıdır. TÜİK büyümeyi GSYH'nin zincirlenmiş hacim endeksindeki değişimle ölçer; bu yüzden enflasyon ne kadar yüksek olursa olsun, büyüme yalnız üretimdeki gerçek artışı gösterir.
Güncel rakam: Yıllık büyüme %2,32 (2026 II. çeyrek)
Sitede: Ekonomik Büyüme (GSYH) · Büyüme Rakamı Ne Zaman Açıklanacak?
Emlak vergisi
Türkiye'deki binalar ile arsa ve araziler için sahiplerinin her yıl belediyeye ödediği vergidir; konutta oran vergi değerinin binde biridir, büyükşehirlerde iki katı uygulanır. Vergi mart–mayıs ve kasım aylarında iki eşit taksitte ödenir.
Sitede: Emlak Vergisi Ne Zaman Ödenir? · Değerli Konut Vergisi · Emlak Vergisi Tutarı Hesaplama
Enflasyon
Mal ve hizmet fiyatlarının genel düzeyindeki sürekli artıştır; tek bir ürünün pahalanması değil, fiyatların geneline yayılan yükseliş kastedilir. Türkiye'de resmî enflasyon TÜİK'in tüketici fiyat endeksiyle ölçülür ve çoğunlukla bir önceki yılın aynı ayına göre değişim, yani yıllık enflasyon olarak söylenir.
Güncel rakam: Yıllık enflasyon %29,73 (Eylül 2026)
Sitede: Enflasyon (TÜFE) · Yıllara Göre Enflasyon · Enflasyon Hesaplama
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü; TÜİK, Tüketici Fiyat Endeksi metaverisi
Enflasyon beklentisi
Hanehalkının, şirketlerin ya da piyasa uzmanlarının önümüzdeki dönemde enflasyonun ne olacağına dair öngörüsüdür. Merkez Bankası beklentileri anketlerle ölçer: uzmanlara Piyasa Katılımcıları Anketi'yle, imalat sanayindeki firmalara İktisadi Yönelim Anketi'yle sorar.
Güncel rakam: 2026 yıl sonu enflasyon beklentisi %29,63 (Ekim 2026)
Sitede: Piyasa Katılımcıları Anketi · İktisadi Yönelim Anketi
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Enflasyon farkı
Memur zammında, dönemin enflasyonu toplu sözleşmedeki oranı aştığında aylıklara eklenen paydır.
Tanımın ayrıntısı: Memur Zammı Hesaplama: Enflasyon farkı nedir?
Sitede: Memur Zammı Hesaplama
Enflasyon hedefi
Merkez Bankasının hükümetle birlikte belirlediği, yıl sonunda ulaşılması amaçlanan yıllık enflasyon oranıdır. Hedef, aralık ayındaki yıllık TÜFE değişimiyle karşılaştırılır.
Sitede: Yıllara Göre Enflasyon · Politika Faizi
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Eşel mobil
Akaryakıtın rafineri fiyatı arttığında artışın bir kısmının ÖTV'den düşülerek pompa fiyatına yansıtılmadığı sistemdir.
Tanımın ayrıntısı: ÖTV Oranları: Akaryakıtta eşel mobil sistemi nedir?
Sitede: ÖTV Oranları · Akaryakıt Fiyatları
F
Fazla mesai (fazla çalışma)
Haftalık 45 saati aşan çalışmadır; her saati için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir ya da işçi isterse her saat için bir buçuk saat serbest zaman kullanır. Bir yılda fazla çalışma toplam 270 saati geçemez ve işçinin onayı gerekir.
Sitede: Fazla Mesai Hesaplama
Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu, md. 41
Fed faizi
ABD Merkez Bankasının hedeflediği, ABD'deki bankaların birbirine gecelik borç verirken uyguladığı federal fonlar faizidir.
Tanımın ayrıntısı: Fed Faizi: Fed faizi nedir?
G
Gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH)
Bir ülkede belli bir dönemde üretilen mal ve hizmetlerin yarattığı katma değerin toplamıdır.
Tanımın ayrıntısı: Ekonomik Büyüme (GSYH): GSYH nedir?
Sitede: Ekonomik Büyüme (GSYH) · Kişi Başına Gelir · İllere Göre Kişi Başına Gelir
Gecelik borç verme ve borç alma faizi
Diğer adları: faiz koridoru
Merkez Bankasının bankalara bir gecelik borç verirken ve onlardan borç alırken uyguladığı, birlikte faiz koridorunu oluşturan iki orandır.
Tanımın ayrıntısı: TCMB Gecelik Faiz Oranları: Gecelik borç verme ve borç alma faizi nedir?
Güncel rakam: Gecelik borç verme faizi %39,00 (23 Ekim 2026 tarihinden bu yana)
Sitede: TCMB Gecelik Faiz Oranları · Geç Likidite Penceresi Faizi
Gelir vergisi dilimleri
Diğer adları: gelir vergisi tarifesi
Gelir vergisinin, gelir büyüdükçe artan oranlarla alınmasını sağlayan basamaklarıdır.
Tanımın ayrıntısı: Gelir Vergisi Dilimleri: Gelir vergisi dilimleri nedir?
Genel sağlık sigortası (GSS)
Türkiye'de oturanların sağlık hizmetlerinden yararlanmasını sağlayan sigortadır; çalışanların primi işveren aracılığıyla, başka güvencesi olmayanların primi kendileri tarafından ödenir. Ailedeki kişi başı geliri belli bir sınırın altında kalanların primini devlet öder.
Sitede: Genel Sağlık Sigortası Primi
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 60
H
Harç
Devletin bir hizmeti yapmasına karşılık, hizmeti isteyenden aldığı paradır; pasaport ve ehliyet vermek, dava görmek ve tapuda işlem yapmak buna örnektir. Tutarlar Harçlar Kanunu'na ekli tarifelerde yazılıdır ve her yıl 1 Ocak'ta bir önceki yılın yeniden değerleme oranıyla artar; Cumhurbaşkanı farklı bir oran belirleyebilir.
Sitede: Pasaport Harcı · Ehliyet Harcı · Dava ve İcra Harçları
İ
İhbar süresi ve ihbar tazminatı
Diğer adları: ihbar tazminatı
Belirsiz süreli iş sözleşmesini sona erdiren tarafın karşı tarafa önceden bildirmesi gereken süredir: işçinin çalışma süresi altı aydan azsa iki, bir buçuk yıla kadarsa dört, üç yıla kadarsa altı, daha uzunsa sekiz hafta. Bu süreye uymayan taraf, sürenin ücreti tutarında ihbar tazminatı öder.
Sitede: Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplama
Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu, md. 17
İhtiyaç kredisi
Bankanın bir kişiye konut ve taşıt dışındaki harcamaları için verdiği, eşit taksitlerle geri ödenen kredidir. Merkez Bankası bankaların o hafta verdiği ihtiyaç kredilerinin ağırlıklı ortalama faizini yayımlar; bankanın size önerdiği oran bundan farklı olabilir.
Güncel rakam: İhtiyaç kredisi faiz oranı %61,50 (16 Ekim 2026 haftası)
Sitede: İhtiyaç Kredisi Faiz Oranları · Kredi Hesaplama
İlave tediye
Kamu kurumlarında ve sermayesinin yarısından fazlası devlete ait şirketlerde çalışan işçilere her yıl, birer aylık ücretleri tutarında yapılan ek ödemedir. Ödeme günlerini Cumhurbaşkanı belirler.
Sitede: İlave Tediye Ödeme Tarihleri
İnşaat maliyet endeksi
İnşaatta kullanılan malzemenin ve işçiliğin maliyetindeki değişimi ölçen, TÜİK'in her ay yayımladığı endekstir.
Tanımın ayrıntısı: İnşaat Maliyet Endeksi: İnşaat maliyet endeksi nedir?
Güncel rakam: İnşaat maliyet endeksinin yıllık değişimi %29,59 (Ağustos 2026)
Sitede: İnşaat Maliyet Endeksi · Yıllara Göre İnşaat Maliyet Artışı
İpotekli satış
Borçlanarak alınan konutun, kredinin teminatı olarak ipotek gösterildiği satıştır.
Tanımın ayrıntısı: Konut Satışları: İpotekli satış ne demek?
Sitede: Konut Satışları · Konut Kredisi Faiz Oranları
İsteğe bağlı sigorta
Zorunlu sigortalı olarak çalışmayan ya da ay içinde 30 günden az çalışan kişinin, primini kendisi ödeyerek emeklilik ve genel sağlık sigortasının kapsamında kalmasını sağlayan sigortadır. Türkiye'de oturmak, 18 yaşını doldurmuş olmak ve kendi sigortalılığından aylık almıyor olmak gerekir.
Sitede: İsteğe Bağlı Sigorta Primi
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 50
İşgücüne katılma oranı
Çalışan ya da iş arayan kişilerin, 15 ve daha yukarı yaştaki nüfus içindeki payıdır; yurt, huzurevi, cezaevi ve kışla gibi yerlerde yaşayanlar bu nüfusa sayılmaz. Çalışmayan ve iş aramayan öğrenciler, ev işleriyle uğraşanlar ve emekliler işgücüne dahil değildir.
Sitede: İşsizlik Oranı
İşsizlik maaşı (işsizlik ödeneği)
İşini kendi istek ve kusuru dışında kaybeden sigortalıya, son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi ödemiş ve son 120 gün kesintisiz çalışmışsa ödenen aylıktır. Günlük tutar son dört ayın ortalama brüt kazancının %40'ıdır ve brüt asgari ücretin %80'ini aşamaz; prim gününe göre 180, 240 ya da 300 gün ödenir.
Sitede: İşsizlik Maaşı Hesaplama
İşsizlik oranı
İş arayan ama iş bulamayanların, çalışanlarla iş arayanların toplamı içindeki payıdır.
Tanımın ayrıntısı: İşsizlik Oranı: İşsizlik oranı nasıl hesaplanır?
Güncel rakam: Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik oranı %8,4 (Eylül 2026)
Sitede: İşsizlik Oranı · İşsizlik Oranı Ne Zaman Açıklanacak?
İşveren maliyeti
Bir çalışanın işverene toplam maliyetidir; brüt ücrete işverenin ödediği sosyal güvenlik ve işsizlik sigortası primleri eklenerek bulunur. İşverenin yararlandığı prim teşvikleri bu tutarı düşürür.
Sitede: Asgari Ücret · Brütten Nete Maaş Hesaplama
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 81
K
Kanuni faiz
Diğer adları: yasal faiz
Oranı sözleşmeyle belirlenmemiş faiz borçlarında kanuna göre uygulanan yıllık orandır.
Tanımın ayrıntısı: Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi: Kanuni faiz nedir?
Güncel rakam: Yıllık kanuni faiz oranı %31,00 (31 Temmuz 2026 tarihinden bu yana)
Sitede: Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi · Kanuni Faiz Hesaplama
Kapasite kullanım oranı
İmalat sanayindeki işyerlerinin üretim kapasitelerinin ne kadarını kullandığını gösteren orandır.
Tanımın ayrıntısı: Kapasite Kullanım Oranı: Kapasite kullanım oranı nedir?
Güncel rakam: Mevsimsellikten arındırılmış kapasite kullanım oranı %74,3 (Ekim 2026)
Kâr payı (katılma hesabı)
Katılım bankalarının faiz yerine, katılma hesabındaki fonun kullandırılmasından doğan kârdan hesap sahibine dağıttığı paydır.
Tanımın ayrıntısı: Katılım Bankaları Kâr Payı Oranları: Katılım bankalarının kâr payı oranı nedir?
Güncel rakam: Katılma hesabı kâr payı oranı %42,35 (16 Ekim 2026 haftası)
Katma değer vergisi (KDV)
Ticari, sınai, zirai ve mesleki faaliyet çerçevesinde yapılan mal ve hizmet teslimlerinden ve ithalattan alınan, fiyata eklenip sonunda tüketicinin ödediği vergidir. Kanundaki genel oranı Cumhurbaşkanı artırıp indirebilir ve mal ve hizmetlere göre farklı oranlar belirleyebilir.
Sitede: KDV Hesaplama · KDV Tevkifatı
Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF)
Diğer adları: fon kesintisi
Bankaların ve finansman şirketlerinin kullandırdığı bazı kredilerin faizi üzerinden alınıp fona aktarılan kesintidir; oranı kredi türüne göre Bakanlar Kurulu, bugün Cumhurbaşkanı kararları belirler. Ticari amaçla kullanılmayan bireysel tüketici kredilerinde oran 2010 tarihli kararla %15 olarak belirlenmiştir ve kesinti taksidin içinde ödenir.
Sitede: Kredi Hesaplama · Kredi Kartı Borcu Hesaplama
Kaynak: Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintileri Hakkında Karar (2010/974), Resmî Gazete, 28 Ekim 2010
KDV tevkifatı
Bazı işlemlerde KDV'nin tamamının ya da bir kısmının satıcı yerine alıcı tarafından vergi dairesine ödenmesidir; alıcı tevkif ettiği kısmı satıcıya ödemez. Hangi işlerde ve hangi oranda uygulanacağını kanunun verdiği yetkiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı belirler.
Sitede: KDV Tevkifatı · KDV Hesaplama
Kıdem tazminatı
İşçinin iş sözleşmesi kanunda sayılan bir sebeple sona erdiğinde, çalıştığı her tam yıl için 30 günlük ücreti tutarında ödenen tazminattır; bir yıldan artan süreler de aynı oranla hesaplanır. İşverenin haklı sebep olmadan feshi, işçinin haklı sebeple ayrılması, emeklilik, askerlik ve kadın işçinin evlendikten sonraki bir yıl içinde ayrılması bu sebeplerdendir.
Sitede: Kıdem Tazminatı Hesaplama · Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplama
Kaynak: 1475 sayılı İş Kanunu, md. 14
Kıdem tazminatı tavanı
Bir yıllık kıdem tazminatının aşamayacağı tutardır; kanuna göre en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenen azami emeklilik ikramiyesine eşittir. Memur aylık katsayıları değiştikçe, genellikle ocak ve temmuzda güncellenir.
Sitede: Kıdem Tazminatı Tavanı · Kıdem Tazminatı Hesaplama
Kaynak: 1475 sayılı İş Kanunu, md. 14
Kıstelyevm
Bir tutarın tam dönem için değil, geçen ya da çalışılan gün sayısı kadar hesaplanıp ödenmesidir. Mevzuatta örneğin bir yıldan kısa süren izinlerde arazi izin bedelinin ve işverene prim günü başına verilen desteğin hesabında bu esas uygulanır.
Sitede: Asgari Ücret Desteği
Kaynak: Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulanması Hakkında Yönetmelik, md. 3 ve 15 (Resmî Gazete, 24 Eylül 2024, sayı 32672); İstihdamı Koruma Destek Programı Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, md. 1 (Resmî Gazete, 28 Ağustos 2026, sayı 33354)
Kira artış oranı
Diğer adları: kira zammı sınırı
Konut ve çatılı işyeri kiralarında, yenilenen kira yılında kiranın en fazla ne kadar artırılabileceğini belirleyen sınırdır; kanuna göre artış, önceki kira yılında tüketici fiyat endeksinin on iki aylık ortalamalara göre değişimini geçemez. Beş yılı dolduran sözleşmelerde yeni kira bu sınırla bağlı kalmadan, hâkim tarafından emsal kiralara göre belirlenebilir.
Sitede: Kira Artış Oranı Hesaplama · Kira Enflasyonu
Kira enflasyonu
Mevcut kiracıların ödediği kiraların bir yılda ne kadar arttığını gösteren, tüketici fiyat endeksinin kira kalemindeki değişimdir.
Tanımın ayrıntısı: Kira Enflasyonu: Kira enflasyonu neyi ölçer?
Güncel rakam: Yıllık kira enflasyonu %41,34 (Eylül 2026)
Sitede: Kira Enflasyonu · Kira Artış Oranı Hesaplama
Kira geliri istisnası
Konut olarak kiraya verilen taşınmazdan bir yılda elde edilen kiranın, kanunda yazılan tutara kadar olan kısmının gelir vergisinden istisna olmasıdır.
Tanımın ayrıntısı: Kira Geliri İstisnası: Kira geliri istisnası nedir?
Sitede: Kira Geliri İstisnası · Kira Geliri Vergisi Hesaplama
Kişisel enflasyon
Bir hanenin kendi harcama dağılımına göre hesaplanan enflasyondur; TÜFE ortalama bir hanenin sepetini ölçtüğü için herkesin yaşadığı fiyat artışı ondan farklı olabilir. Bütçesinde kira, ulaşım ya da gıda büyük yer tutan hane, bu kalemler hızlı pahalandığında ortalamadan yüksek enflasyon yaşar.
Sitede: Kişisel Enflasyon Hesaplama · Harcama Gruplarına Göre Enflasyon
Konut fiyat endeksi
Merkez Bankasının, konut kredisi için düzenlenen değerleme raporlarındaki değerlerden hesapladığı ve konut fiyatlarının değişimini izlediği endekstir.
Tanımın ayrıntısı: Konut Fiyat Endeksi: Konut fiyat endeksi nedir?
Güncel rakam: Konut fiyatlarının yıllık değişimi %22,34 (Eylül 2026)
Sitede: Konut Fiyat Endeksi · Bölgelere Göre Konut Fiyatları
Konut kredisi
Konut satın almak için alınan, alınan konutun bankaya ipotek gösterildiği uzun vadeli kredidir. Merkez Bankası bankaların o hafta verdiği sabit faizli konut kredilerinin ağırlıklı ortalama faizini yayımlar.
Güncel rakam: Konut kredisi faiz oranı %41,50 (16 Ekim 2026 haftası)
Sitede: Konut Kredisi Faiz Oranları · Kredi Hesaplama · Tapu Harcı ve Konut Alım Masrafı Hesaplama
Kredi erken kapama
Diğer adları: erken ödeme
Kredinin kalan borcunun bir kısmının ya da tamamının vadesinden önce ödenmesidir; banka erken ödenen tutara düşen faizi ve diğer maliyetleri indirmek zorundadır. Sabit faizli konut kredisinde banka, sözleşmede yazılıysa kalan vadesi 36 ayı aşmayan kredide %1'i, aşan kredide %2'yi geçmeyen erken ödeme tazminatı isteyebilir.
Sitede: Kredi Erken Kapama Hesaplama · Kredi Hesaplama
Kaynak: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, md. 27 ve 37
Kredi kartı azami faiz oranı
Merkez Bankasının kredi kartı işlemlerinde bankaların uygulayabileceği aylık faize koyduğu üst sınırdır.
Tanımın ayrıntısı: Kredi Kartı Azami Faiz Oranları: Kredi kartı azami faiz oranı ne demek?
Güncel rakam: Kredi kartı aylık azami akdi faiz oranı (en düşük dilim) %3,25 (1 Ocak 2026 tarihinden bu yana)
Sitede: Kredi Kartı Azami Faiz Oranları · Kredi Kartı Borcu Hesaplama
Kümülatif vergi matrahı
Ücretlinin yılbaşından o aya kadar biriken gelir vergisi matrahıdır; her ayın vergisi, bu toplamın düştüğü gelir vergisi diliminin oranıyla hesaplanır. Toplam üst dilime geçtiği aydan sonra kesilen vergi artar ve aynı brüt ücretin neti yılın son aylarında azalır.
Sitede: Brütten Nete Maaş Hesaplama · Gelir Vergisi Dilimleri
M
Memur maaş katsayısı
Memur aylıklarını belirleyen gösterge rakamlarını liraya çeviren katsayılardır.
Tanımın ayrıntısı: Memur Maaş Katsayısı: Memur maaş katsayısı nedir?
Sitede: Memur Maaş Katsayısı · Memur Zammı Hesaplama
Mevduat faizi
Bankanın vadeli hesaba yatırılan paraya vade sonunda ödediği faizin yıllık oranıdır. Merkez Bankası bankaların o hafta açılan hesaplara uyguladığı oranların ağırlıklı ortalamasını yayımlar; bir bankanın size önerdiği oran bundan farklı olabilir.
Güncel rakam: Mevduat faiz oranı %42,88 (16 Ekim 2026 haftası)
Sitede: Mevduat Faiz Oranları · Vadeli Mevduat Getirisi Hesaplama · En Yüksek Mevduat Faiz Oranları
Milyem
Altının saflığını binde olarak gösteren değerdir: bir parçanın ağırlığı milyemle çarpılıp bine bölününce içindeki saf altının ağırlığı bulunur. Ayardan daha ince bir ölçüdür; bankalar müşterilerinden teslim aldıkları altını milyem değeriyle saf altına çevirir.
Örnek: 995 milyemlik 10 gramlık bir külçede 9,95 gram saf altın vardır; bankaların yönetmeliği aynı değeri binde olarak değil 0,995 diye yazar.
Sitede: Gram Altın · Altın Has Değeri Hesaplama
Motorlu taşıtlar vergisi (MTV)
Trafiğe kayıtlı motorlu kara taşıtlarının ve kayıtlı uçak ve helikopterlerin sahiplerinin her yıl ödediği vergidir; tutar taşıtın türüne, yaşına, motor hacmine ve kimi taşıtta değerine göre kanundaki tarifeden bulunur. Tarife her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir ve vergi ocak ve temmuzda iki eşit taksitte ödenir.
Sitede: Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) Tarifesi · MTV Hesaplama · Motorlu Taşıtlar Vergisi Ne Zaman Ödenir?
Kaynak: 197 sayılı Motorlu Taşıtlar Vergisi Kanunu, md. 1, 5, 9 ve 10
N
Net rezerv ve swap hariç net rezerv
Merkez Bankasının döviz varlıklarından döviz yükümlülükleri düşüldükten sonra kalan rezervidir; swap hariç olanda bankalarla yapılan swapların etkisi de çıkarılır.
Tanımın ayrıntısı: Merkez Bankası Net Rezervi: Swap hariç net rezerv nedir?
Sitede: Merkez Bankası Net Rezervi · Merkez Bankası Rezervleri
Net ücret
Diğer adları: net maaş
Brüt ücretten çalışanın sosyal güvenlik ve işsizlik sigortası primleri, gelir vergisi ve damga vergisi düşüldükten sonra kalan, hesaba yatan tutardır. İş görüşmelerinde ücret çoğunlukla net olarak konuşulur; bordroda ise brütten nete doğru hesaplanır.
Sitede: Brütten Nete Maaş Hesaplama · Netten Brüte Maaş Hesaplama
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 80; 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 94
Nominal faiz
Bankanın ilan ettiği ya da sözleşmede yazan, enflasyon hesaba katılmadan söylenen faiz oranıdır. Paranın alım gücünün gerçekte ne kadar arttığını, enflasyonun etkisi çıkarılmış reel faiz gösterir.
Örnek: Yıllık faizi yıllık enflasyona eşit bir mevduat faiz kazandırır ama alım gücünü artırmaz.
Sitede: Mevduat Faiz Oranları · Reel Faiz · Vadeli Mevduat Getirisi Hesaplama
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
O
On iki aylık ortalama enflasyon
Son on iki ayın fiyat endeksi ortalamasının, ondan önceki on iki ayın ortalamasına göre değişimidir. Tek bir ayın sıçramasını yumuşattığı için yıllık enflasyondan daha yavaş hareket eder; TÜİK her ay bu oranı da yayımlar.
Örnek: Aralık ayının on iki aylık ortalama enflasyonu, o yılın yıllık ortalama enflasyonudur.
Ons
Diğer adları: troy ons
Altının dünya piyasalarında fiyatlandığı ağırlık birimidir; bir ons 31,1035 gramdır.
Tanımın ayrıntısı: Ons Altın: Ons altın nedir?
Sitede: Ons Altın · Gram Altın · Altın Has Değeri Hesaplama
Ö
Ödemeler dengesi
Bir ülkede yerleşik kişilerin yurt dışında yerleşiklerle belli bir dönemde yaptığı bütün ekonomik işlemlerin kaydıdır; mal ve hizmet ticareti, gelir akımları ve sermaye hareketleri burada izlenir. Türkiye'de Merkez Bankası her ay yayımlar; cari işlemler hesabı ödemeler dengesinin bir parçasıdır.
Sitede: Cari İşlemler Dengesi · Dış Borç Stoku
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Özel tüketim vergisi (ÖTV)
Akaryakıt, motorlu taşıtlar, alkollü içki ve tütün ürünleri ile bazı dayanıklı ve lüks mallar gibi kanuna ekli dört listede sayılan mallardan alınan vergidir. Vergi bir kez, malın ithalatında, imalatçının tesliminde ya da taşıtın ilk iktisabında alınır.
Sitede: ÖTV Oranları · Akaryakıt Fiyatları
P
Para Politikası Kurulu (PPK)
Merkez Bankasında para politikasını belirleyen kuruldur; Başkanın başkanlığında başkan yardımcıları, Banka Meclisinin kendi üyeleri arasından seçtiği bir üye ve atanan bir üyeden oluşur. Politika faizinin değiştirildiği ya da sabit tutulduğu faiz kararı bu kurulun toplantılarında alınır ve toplantı günü duyurulur.
Sitede: Faiz Kararı Ne Zaman Açıklanacak? · Politika Faizi
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Politika faizi
Diğer adları: bir hafta vadeli repo faizi
Merkez Bankasının bankalara bir hafta vadeli borç verirken uyguladığı, para politikasının temel aracı olan faiz oranıdır.
Tanımın ayrıntısı: Politika Faizi: Politika faizi nedir?
Güncel rakam: Politika faizi %36,00 (22 Ekim 2026 tarihinden bu yana)
Sitede: Politika Faizi · Yıllara Göre Politika Faizi · Faiz Kararı Ne Zaman Açıklanacak?
Prim günü
Sigortalının adına sosyal güvenlik kurumuna prim ödenen gün sayısıdır; sigortalılık süresi sayılırken bir ay 30 gün, bir yıl 360 gün kabul edilir. Yaşlılık aylığı için aranan gün şartları bu sayıyla aranır.
Sitede: Prim Günü Çevirici Hesaplama · Ne Zaman Emekli Olurum?
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 3/14 ve 15
Prime esas kazanç
Diğer adları: SGK tabanı ve tavanı
Sosyal güvenlik priminin hesaplandığı brüt kazançtır; alt sınırı asgari ücret, üst sınırı alt sınırın 9 katıdır. Tavanı aşan ücretin aşan kısmından prim alınmaz.
Sitede: SGK Taban ve Tavan Ücret · Asgari Ücret · Brütten Nete Maaş Hesaplama · İsteğe Bağlı Sigorta Primi
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 80 ve 82
R
Rapor parası (geçici iş göremezlik ödeneği)
Sigortalının hastalık, iş kazası, meslek hastalığı ya da doğum nedeniyle çalışamadığı günler için Sosyal Güvenlik Kurumunun ödediği paradır. Hastalıkta raporun üçüncü gününden başlar ve son bir yılda en az 90 gün prim bildirilmiş olmasını ister; iş kazasında bu şart aranmaz.
Sitede: Rapor Parası Hesaplama
Kaynak: 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 18
Reel efektif döviz kuru
Türk lirasının, ticaret yapılan ülkelerin paralarından oluşan sepete göre değerini fiyat farklarını hesaba katarak ölçen endekstir.
Tanımın ayrıntısı: Reel Efektif Döviz Kuru: Reel efektif döviz kuru nedir?
Güncel rakam: TÜFE bazlı reel efektif döviz kuru (2025=100) 105,45 (Eylül 2026)
Sitede: Reel Efektif Döviz Kuru
Reel faiz
Faizin enflasyondan arındırılmış hâli, yani faizin fiyat artışını ne kadar aştığıdır.
Tanımın ayrıntısı: Reel Faiz: Reel faiz nedir?
Güncel rakam: Reel faiz %7,27 (Eylül 2026)
Sitede: Reel Faiz · Yatırım Araçlarının Reel Getirisi
Reel getiri
Bir yatırımın getirisinden enflasyonun etkisi çıkarıldığında kalan, alım gücündeki gerçek kazançtır.
Tanımın ayrıntısı: Yatırım Araçlarının Reel Getirisi: Reel getiri nedir, nasıl hesaplanır?
Sitede: Yatırım Araçlarının Reel Getirisi · Vadeli Mevduat Getirisi Hesaplama
Reeskont ve avans faiz oranı
Merkez Bankasının ticari senetleri iskontoya kabul ederken ve bu senetler karşılığında avans verirken uyguladığı iki orandır.
Tanımın ayrıntısı: Reeskont ve Avans Faiz Oranları: Reeskont ve avans faiz oranı nedir?
Güncel rakam: Avans faiz oranı %39,75 (20 Aralık 2025 tarihinden bu yana)
Sitede: Reeskont ve Avans Faiz Oranları · Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi
Repo
Diğer adları: geri alım anlaşması
Bir menkul kıymetin, ileri bir günde önceden belirlenen fiyattan geri alınacağı vaadiyle satılmasıdır; karşı tarafta aynı işlem geri satım vaadiyle alım, yani ters repodur. Merkez Bankası bu işlemleri açık piyasa işlemlerinde bankalara fon vermek ya da fazla parayı çekmek için kullanır.
Sitede: Politika Faizi · TCMB Gecelik Faiz Oranları
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
S
Sanayi üretim endeksi
Madencilik, imalat ve enerji üretiminde üretilen miktarın değişimini ölçen, fiyatı değil üretim hacmini izleyen endekstir.
Tanımın ayrıntısı: Sanayi Üretim Endeksi: Sanayi üretim endeksi neyi ölçer?
Güncel rakam: Sanayi üretiminde yıllık değişim −%1,86 (Ağustos 2026)
Sitede: Sanayi Üretim Endeksi
Stagflasyon
Bir ekonomide üretim düşerken ya da yerinde sayarken enflasyonun yükselmesidir. Durgunluk ile fiyat artışı bir arada görüldüğü için büyüme ile enflasyon birlikte izlenerek anlaşılır.
Sitede: Enflasyon (TÜFE) · Ekonomik Büyüme (GSYH)
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü
Stopaj (vergi kesintisi)
Diğer adları: tevkifat
Vergiyi, geliri elde eden kişi yerine ödemeyi yapanın ödeme sırasında kesip vergi dairesine yatırmasıdır. Ücretin gelir vergisini işveren, mevduat faizinin vergisini banka, şirketin ya da tüccarın kiraladığı işyerinin kira vergisini kiracı keser.
Sitede: Vadeli Mevduat Getirisi Hesaplama · Brütten Nete Maaş Hesaplama · Kira Geliri Vergisi Hesaplama
Kaynak: 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, md. 94 ve geçici md. 67
T
Tapu harcı
Taşınmazın satışı, bağışı ve ipoteği gibi tapuda yapılan işlemlerden Harçlar Kanunu'na ekli tarifeye göre alınan harçtır. Satışta alıcı ve satıcı beyan edilen bedel üzerinden ayrı ayrı öder; bedel emlak vergisi değerinden düşük gösterilemez.
Sitede: Tapu Harcı · Tapu Harcı ve Konut Alım Masrafı Hesaplama
Kaynak: 492 sayılı Harçlar Kanunu, md. 57 ve (4) sayılı tarife
Temerrüt faizi
Para borcunu vadesinde ödemeyen borçlunun geciktiği günler için ödediği faizdir; sözleşmede başka bir oran yoksa kanuni faiz oranı uygulanır. Ticari işlerde Merkez Bankasının kısa vadeli avans faizi daha yüksekse alacaklı, sözleşme olmasa da bu oranı isteyebilir.
Sitede: Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizi · Kanuni Faiz Hesaplama
Kaynak: 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun, md. 1 ve 2
Tüketici fiyat endeksi (TÜFE)
Hanehalklarının satın aldığı mal ve hizmetlerin fiyatlarındaki değişimi ölçen endekstir; fiyatlar KDV ve ÖTV gibi vergiler dahil, tüketicinin peşin ödediği fiyatlardır. Her ürün hanehalkı harcamalarındaki payıyla ağırlıklandırılır; enflasyon oranları bu endeksin aylık, yıllık ya da on iki aylık ortalama değişimidir.
Sitede: Enflasyon (TÜFE) · Harcama Gruplarına Göre Enflasyon · Fiyatı En Çok Artan ve Azalan Ürünler
Kaynak: TÜİK, Tüketici Fiyat Endeksi metaverisi; TCMB, Terimler Sözlüğü
V
Veraset ve intikal vergisi
Diğer adları: miras vergisi
Miras yoluyla ya da bağış gibi karşılıksız yollarla bir kişiden diğerine geçen mallar için malı edinenin ödediği vergidir. Mirasta eşe ve çocuklara istisna tutarları tanınır; vergi, tutar büyüdükçe artan oranlarla dilim dilim hesaplanır.
Sitede: Veraset ve İntikal Vergisi · Veraset ve İntikal Vergisi Hesaplama
Kaynak: 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu, md. 1, 4 ve 16
Y
Yeni kiracı kira endeksi
Merkez Bankasının, yeni bir kiracının ödeyeceği kiranın değişimini değerleme raporlarındaki kira değerlerinden izlediği endekstir.
Tanımın ayrıntısı: Yeni Kiracı Kira Endeksi: Yeni kiracı kira endeksi nedir?
Güncel rakam: Yeni kiraların yıllık değişimi %26,61 (Eylül 2026)
Yeniden değerleme oranı
Vergi kanunlarındaki sabit tutarların her yıl güncellendiği, üretici fiyatlarındaki artıştan hesaplanan orandır.
Tanımın ayrıntısı: Yeniden Değerleme Oranı: Yeniden değerleme oranı nedir?
Sitede: Yeniden Değerleme Oranı · Üretici Enflasyonu (Yİ-ÜFE)
Yıllık gelir vergisi beyannamesi
Bir takvim yılında elde edilen ve vergisi kesinti yoluyla tamamen ödenmemiş gelirlerin izleyen yıl vergi dairesine bildirildiği belgedir; istisnayı aşan konut kirası geliri olanlar ve serbest meslek sahipleri gibi kişiler verir. Kanuna göre izleyen yılın mart ayında verilir ve hesaplanan vergi mart ve temmuzda iki eşit taksitte ödenir.
Sitede: Gelir Vergisi Beyannamesi Ne Zaman Verilir? · Kira Geliri Vergisi Hesaplama · Gelir Vergisi Hesaplama
Yıllık izin
Diğer adları: yıllık ücretli izin
İşyerinde en az bir yıl çalışan işçinin her yıl hak ettiği ücretli izindir; çalışma süresi beş yıla kadarsa 14, on beş yıldan azsa 20, daha uzunsa 26 günden az olamaz. On sekiz yaşında ve daha küçük ya da elli yaşında ve daha büyük işçilerde izin 20 günden az olamaz.
Sitede: Yıllık İzin Hesaplama
Kaynak: 4857 sayılı İş Kanunu, md. 53
Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE)
Diğer adları: üretici enflasyonu, ÜFE
Türkiye'de üretilip yurt içinde satılan sanayi ürünlerinin üretici fiyatlarındaki değişimi ölçen endekstir; fiyatlar KDV ve ÖTV gibi vergiler hariç, üreticinin peşin satış fiyatıdır. Tüketicinin ödediği fiyatı değil üreticinin sattığı fiyatı izlediği için yıllık değişimi TÜFE'den farklı seyredebilir.
Güncel rakam: Yıllık üretici enflasyonu %27,38 (Eylül 2026)
Sitede: Üretici Enflasyonu (Yİ-ÜFE) · Sektörlere Göre Üretici Enflasyonu · Yeniden Değerleme Oranı
Z
Zorunlu deprem sigortası (DASK)
Diğer adları: DASK
Konut olarak kullanılan bağımsız bölümlerin depreme karşı zorunlu sigortasıdır; sigorta bedeli brüt alanın yapı tarzına göre metrekare bedeliyle çarpımıdır ve azami teminatı aşamaz. Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) tarife oranlarını, metrekare bedellerini ve azami teminatı yayımlar; prim, sigorta bedelinin risk grubu ve yapı tarzındaki tarife oranıyla çarpımıdır.
Sitede: DASK Primi Hesaplama
Zorunlu karşılık
Bankaların topladığı mevduatın ve benzeri yükümlülüklerin belli bir oranını Merkez Bankasında tutmak zorunda olduğu paradır; oran yükümlülüğün türüne, vadesine ve para birimine göre değişebilir. Merkez Bankası oranı yükselterek bankaların kredi olarak kullandırabileceği parayı azaltabilir, düşürerek artırabilir.
Sitede: Merkez Bankası Analitik Bilançosu · Kredi ve Mevduat Hacmi
Kaynak: TCMB, Terimler Sözlüğü