Enflasyon Hesaplama

Enflasyon nasıl hesaplanır?

İki ay arasındaki enflasyon, fiyat endeksinin bitiş ayındaki değerinin başlangıç ayındaki değerine oranıyla bulunur. Bir tutarın bugünkü karşılığı da aynı oranla çarpılarak hesaplanır. Endeks, ölçüt olarak seçilen tüketici fiyat endeksi (TÜFE) ya da yurt içi üretici fiyat endeksidir (Yİ-ÜFE).

Bugünkü karşılık = Tutar × (Bitiş endeksi ÷ Başlangıç endeksi)

Yıllık ortalama, toplam değişimin yıllara eşit dağıtılmış bileşik karşılığıdır ve yalnızca on iki ay veya daha uzun aralıklarda gösterilir; daha kısa bir dönemi yıla çevirmek yanıltıcı olur.

Tüketici fiyatları mı, üretici fiyatları mı?

Tüketici fiyatları (TÜFE) hanehalkının satın aldığı mal ve hizmetlerin vergiler dahil fiyatlarını ölçer; TÜİK'in açıkladığı enflasyon budur ve hesaplayıcı bu ölçütle açılır. Üretici fiyatları (Yİ-ÜFE) Türkiye'de üretilip yurt içinde satılan sanayi ürünlerinin vergiler hariç üretici fiyatlarını ölçer; kira, ulaşım ve eğitim gibi hizmetler bu endekste yoktur. Vergi mevzuatında yeniden değerleme oranı ve değer artış kazancında alış bedelinin endekslenmesi bu endeksle yapılır.

Sonuç paranın değeridir, yatırım getirisi değil: fiyatlar seçilen endeks kadar değiştiğinde tutarın başka bir aydaki karşılığıdır. Sonucun altındaki tablo aynı tutarı iki endeksle ve ayın ortalama TCMB kuruyla dolar ve euro üzerinden de verir; dövizin kendi enflasyonu hesaba katılmaz.

Hangi veri kullanılıyor?

Hesap, TÜİK'in 2025=100 temel yıllı TÜFE serisiyle yapılır. Seri Ocak 2005'te başlar; TÜİK yeni tabanla daha eskiye gitmediği için öncesi hesaplanamaz.

Üretici fiyatları ölçütü TÜİK'in 2003=100 temel yıllı Yİ-ÜFE serisini kullanır. Seri 1982 yılına uzanır, ancak 2005 öncesinin tutarları eski Türk lirasıyladır (1 Ocak 2005 tarihinde liradan altı sıfır atıldı); bu ölçüt de Ocak 2005 ayından başlar.

Sözlükte: Tüketici fiyat endeksi (TÜFE), Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), Enflasyon